De spullen die we kopen worden vaak zeer streng beoordeeld: zijn ze gezond, eerlijk, duurzaam, veilig, respectvol? Hoe al die zaken daadwerkelijk bij ons terechtkomen, blijft grotendeels verborgen. Online verkopers doen graag alsof de laatste klik om iets te kopen op magische wijze samenvalt met een klop op de deur van de bezorger. En supermarkten wekken de indruk dat alles ter plekke wordt gemaakt. Dat is natuurlijk niet waar.
Er bestaat een volledig logistiek systeem dat producten van producent naar consument brengt, van boer tot bord, of van naaister tot kledingkast. In België werken tienduizenden mensen in deze sector, die in stedelijke wijken verantwoordelijk is voor één op de zeven voertuigverplaatsingen en een kwart van de CO₂-uitstoot. Maar wat heeft dat met mij te maken?
Niemand weet het precies. Als burger of consument is het moeilijk te zien waar mijn keuzes ertoe doen — en welke keuzes ik überhaupt heb. De sector steunt op veel private actoren die aan hetzelfde werken, maar zelden samen. Zelfs overheden hebben moeite om er grip op te krijgen.
Om het systeem beter te begrijpen — op de schaal van de Marollen, om het behapbaar te houden — nemen we verschillende initiatieven. We hebben al met honderden mensen gesproken over hoe zij het logistieke systeem ervaren (Logicienne). In de volgende stap willen we begrijpen wat mensen hierin belangrijk vinden, en hoe die prioriteiten samenhangen met de keuzes die ze elke dag maken.
Om ons daarbij te helpen, bouwen we een mechanische computer. Een machine die, op basis van vier meerkeuzevragen, berekent wat voor soort persoon je bent binnen het logistieke landschap. Het is geen oordeel dat je vertelt hoe je het in de toekomst beter moet doen, noch een test om te zien of je tot de logistieke elite behoort. Het is een manier om te ontdekken hoe we, via onze dagelijkse keuzes, erin slagen te handelen naar de dingen waarvan we zeggen dat we ze belangrijk vinden. De eerste versie van de machine is geprogrammeerd op basis van de gesprekken die we in de wijk en met experts hebben gevoerd. Het gebruik ervan zal leiden tot verbeterde versies.
Op basis van de inzichten uit de gesprekken en wat de computer ons leert, zullen we een alternatief ontwikkelen. We vermoeden dat door bepaalde dingen samen te doen, de logistieke druk op onze wijk kan worden verminderd. Hoe? Dat weten we nog niet. Voorlopig laten we ons inspireren door een tiental pioniers die nu al proberen dingen anders aan te pakken.
cover image © Michaël De Lausnay
